Den Helder – Met de naamgeving aan bruggen hebben we in de loop van de jaren bijna geen raad geweten. De laatste tijd is er, als gevolg van veel denkwerk, verandering ten goede in gekomen. De oeververbinding die u hier afgebeeld ziet werd – volkomen ten onrechte – aangeduid als Nieuwe Brug.
En dat terwijl heel Nieuwediep de aanduiding Basculebrug bezigde. Officieel, zo wordt beweerd, was het de Bassinbrug. Deze gaf de scheepvaart toegang tot ’t Bassin of spoorweghaven. Inmiddels hebben we in 1972 een zeer moderne brug over onze uitvalsweg zien leggen, vernoemd naar wijlen burgemeester Sim Visser.
Het is een heel stukje geschiedenis, waarbij gelijktijdig nog een brokje verleden in beeld is gebracht en vast en zeker niet opzettelijk. Maar het brengt ons terug in de tijd dat de bemanning van een vuilniswagen op haar dooie gemak een praatje kon maken met een achterop komende fietser, die ook geen haast bleek te hebben.
Het was in de dagen dat de plagen waarmee het volk te doen kreeg, niet zo talrijk waren als vandaag de dag het geval is. Zeker niet wat betreft het ledigen van het vaak eigengemaakte vuilnisbakje, dat – zeer profetisch overigens – prachtig groen van kleur was en steevast op z’n tijd een kwastje kreeg. Waaruit blijkt dat gevoel voor milieu altijd wel bij de burgerij heeft gesluimerd.
Om nog even ter zake te zijn: de brug kreeg niet de drukte te verwerken die bij de bouw in 1864 verwacht werd. Daar zorgde de hoofdstedelijke concurrentie voor en dat zijn we nog altijd niet te boven gekomen.
Gelieve rekening te houden met de volgende richtlijnen:
Lees de volledige voorwaarden voor het reageren op
http://www.denhelderactueel.nl/info/reageren/
Reacties die niet voldoen aan deze voorwaarden, kunnen worden gewist door de redactie. Personen die zich herhaaldelijk niet aan de regels houden, kunnen worden uitgesloten van de mogelijkheid tot reageren.
Een eigen afbeelding bij uw reactie? Kijk voor informatie op http://nl.gravatar.com
nu.nl – Algemeen
Ed Schotman
8 mei 2011 at 09:38
Het is toch eerst Willemsbrug http://www.denhelderactueel.nl/18/10/2009/112-willemsbrug/ dan Basculebrug en nu Burgemeester S.H. Vissersbrug in die volgorde naar mijn weten of vergis ik mij zo?
Ed Schotman
jan geervliet
8 mei 2011 at 12:08
het is toch wel een wonder voor Helderse begrippen dat deze brug meer dan 100 jaar dienst heeft gedaan.
Het gemoedelijke bezig zijn wordt hier mooi in beeld gebracht. Was het niet de paard en wagen die er voor zorgde dat de “wisselbekers” twee maal per week werden geleegd, want het huisvuil werd toch in de duinen gestort. De Willemsbrug en de Bassinbrug zijn twee bruggen en het stuk grond tussen de twee bruggen heette “Weltevreden”, maar waar die naam vandaan komt weet ik niet.
Ed Schotman
8 mei 2011 at 13:00
@Jan Geervliet, Die naam had ik nog nooit gehoord van dit stukje grond. Dit zal een bekende journalist uit Den Helder ook wel bijzonder vinden. Wat was zijn naam ook al weer “Delano ……….!
Ed Schotman
jan geervliet
8 mei 2011 at 16:35
Ed, ik denk dat de naam “Weltevreden” uit de Napoleontische tijd stamt toen alles in het Franse “rijk” in kaart werd gebracht, om later belastingen te kunnen heffen. En net als bij de inwoners van het Franse rijk werden er namen bedacht omdat de mensen lollig dachten te zijn en/of niet meer verstand hadden. Ik baseer mijn opmerking over “Weltevreden” door een plattegrond van Den Helder die in 1908 is uitgegeven.En het heeft niets met Delano W. te maken.
Maar wat maakt Cees het ons moeilijk met “Afgestoft” , mijn verstand kraakt ervan.
kepo
8 mei 2011 at 16:33
Net als Ontust was Weltevreden een straatnaam in wijk 4 in 1865 volgens Burgemeester Stakman Bosse.
Er hebben in het verleden 2 bruggen gelegen.
Om het geheel nog meer in raadselen te hullen tussen afgestoft 112 en 194 vond ik onderstaande aanbesteding.Dus schijnbaar is het vanaf 1932 Basculebrug geworden?
Citaat;
HET VADERLAND,Woensdag 2 maart 1932
AANBESTEDING.
Door den Rijkswaterstaat is heden aanbesteed
het maken van den ijzeren bovenbouw en van
de bewegingsinrichting van een basculebrug,
genaamd de Willemsbrug, over het Helderseh
kanaal, te Den Helder, met bijkomende werken.
laagste insehrijfster was de tl. V. Constructiewerkplaatsen
en Machinefabriek Rörinlc en
van den Broek te Enschedé voor f 27.461.
Bodelo
9 mei 2011 at 10:56
Prachtig KEPO! En wat een machtig mooi staaltje van techniek die oude brug.
Ed Schotman
8 mei 2011 at 17:02
In het archief van Alkmaar kom ik tegen dat de Burgemeester Stakman Bosse toestemming geeft om bebouwing plaats te laten vinden in wijk 4 t/m Weltevreden en Onrust gedateerd 13 December 1861. Ook in het archief kom ik een zekere B. Weltevreden tegen die veel zaken in Helder bedreef en uit Maassluis kwam en blijkbaar ook grond en woonhuizen had hier in Den Helder, misschien dat dit de reden is dat het “Weltevreden” is genoemd.
Ed Schotman
Hans Z.
9 mei 2011 at 19:52
Wat wordt eigenlijk verstaan onder basculebrug? Opgezocht: volgens Wiki iedere brug waarvan het dek draait om een horizontale as ongeveer loodrecht op de rijrichting en die een contragewicht heeft. Het contragewicht dat bij “onze” brug daar bovenop zat, kan allerlei vormen hebben en ook weggewerkt zijn in een kelder. Er zijn dus veel meer basculebruggen in Nederland dan ik dacht, waarvan de meeste er heel anders uitzien dan deze Basculebrug.
jan geervliet
10 mei 2011 at 09:12
in de 19e eeuw was Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor de ontwerpen van bruggen, kerken en gebouwen die door gemeenten gebruikt gingen worden en aangevraagd werden in Den Haag.
Hans Z.
10 mei 2011 at 13:53
Is er een metaalkundige in de zaal? Wat bij die oude constructies opvalt zijn de klinknagels (ook opvallend bij de overkappingen van oude stations), zie je in constructies van latere tijd bijna niet meer. Waarschijnlijk is ook het soort metaal waarvan bruggen, stationsoverkappingen e.d. tegenwoordig worden gemaakt niet meer het zelfde. In de aanbesteding hierboven wordt gesproken van een ijzeren (gietijzeren?) bovenbouw.
Hanneke
10 mei 2011 at 14:17
Maar wat wil je weten?
Ed Schotman
10 mei 2011 at 14:30
@Hans Z. Geen metaalkundige, maar wel een website met veel informatie van een stichting over Bruggen. http://www.bruggenstichting.nl/ en dan Informatiebrief bekijken en hieronder aanklikken “Bruggen database” en dan invullen Provincie en Den Helder en hierna “maak selectie” zie en geniet ervan.
Ed Schotman
Bodelo
10 mei 2011 at 15:18
Hans, gietijzer kun je niet lassen (dus klinken).
Latere constructies worden van lichter en veel sterker staal gemaakt. En dat kan wel gelast worden.
Hans Z.
10 mei 2011 at 15:50
Buiten dat, lassen zoals tegenwoordig konden ze in 1864 nog niet, kwam pas enkele tientallen jaren op, las ik op internet. Ook inmiddels gelezen hoe ze grote gietijzeren stukken maakten: werden gegoten in gemetselde vormen. Lijkt me moeilijk, omdat het ijzer flink krimpt bij het afkoelen en dan kan scheuren, zal vast wel eens zijn misgegaan. Was die Basculebrug van gietijzer of was het toch al een soort staal?
Klinken was in vergelijking met lassen erg arbeidsintensief, las ik ook. Maar toen was dat soort arbeid nog goedkoop.
Bodelo
10 mei 2011 at 16:00
Hans, het werd vaak gegoten in zandvormen (zand werd gestampt of getrild). Zeker omdat de mal maar eenmalig of in ieder geval kortstondig gebruikt werd. Vrachtwagenassen worden nog wel op dezelfde wijze gemaakt. Het omhulsel kon dan wel gemetseld zijn.
kepo
10 mei 2011 at 16:20
@Hans Z,de wereld zat toen net in een periode(1920-1930) dat het booglassen een beetje werd toegepast.Men durfde dat toen beslist niet toe te passen in dynamische construktie’s(beweegbaren bruggen,ongelijkbelast).
De lasbaarheid van ijzer(later Staal) was niet goed omdat het koolstof(denk gerust aan kolen)gehalte veel te hoog was en toen ook nog niet beheersbaar was in het hoogoven proces.@Bodelo weet daar denk ik meer van?
In de 2de wereld oorlog is het booglassen goed onwikkeld,vooral doordat de Engelsen de oorlogschepen gingen lassen(Liberty schepen).Hier komt ook de bekende liberty breuk vandaan.Dit zijn driepunten bij elkaar(denk aan een T kruising)
en ook nog in record tijden.
Ook in Amerika werd er toen volop gelast aan oorlogschepen,zo was de Amstel klasse van de jaren ‘ 60 ,volgens de overlevering,gelast door vrouwen ???
Bodelo
11 mei 2011 at 10:21
Klopt kepo!
En juist omdat die Liberty schepen zo snel in elkaar gelast werden zat er ook veel spanning in het materiaal. Vandaar de scheuren. Veel van deze schepen vielen bijkans uit elkaar bij temperatuurverschillen, waardoor ze zonken.
En zo komen we terug bij deze brug. Ten tijde van de bouw was geklonken gietijzer een betrouwbare constructie methode.
kramer
13 mei 2011 at 18:51
Kepo , die liberty schepen , hadden ook geen patrijspoorten , de ; van ewijck/dubois /klasse ,
groetjes , kramer.
Hanneke
10 mei 2011 at 16:25
@Bodelo ook wel het verlorenmatrijs gieten genoemd.
Overigens is gietijzer wel te lassen (mits het geen witgietijzer is), maar dat is niet eenvoudig. Je moet daarvoor een lastoevoegmateriaal gebruiken dat overeenkomt met gietijzer. Dit moet tot een hele hoge temperaturen worden voorverhit (ca.600°C – 650°C). Het lassen van gietijzer wordt veelal gedaan in gieterijen waar producten uit meerdere gietdelen bestaan. Bij het lassen van gietijzer is een gloeibehandeling na het lassen altijd nodig.
Hans Z.
10 mei 2011 at 17:08
Die gemetselde vormen, denk ik, waren voor nog veel grotere stukken dan vrachtwagenassen.
Hans Z.
11 mei 2011 at 13:27
Blijft nog een onduidelijkheid i.v.m. die aanbesteding van 1932: wat moest er toen aan die brug van 1864 veranderd of vervangen worden? Is die brug toen verbouwd en hoe zag die er dan daarvóór uit?
In 1864 werden, lijkt mij, de bruggen nog niet elektrisch bewogen, dus die brug moet ooit eens van handkracht (moet ondanks de basculewerking zwaar werk zijn geweest) op elektrisch zijn overgegaan. Zou die aanbesteding daar ook mee te maken hebben gehad?
kepo
11 mei 2011 at 19:12
@Hans Z,om de brug open of dicht te krijgen werd hij bediend middels windwerk.Denk dan aan een vierloper of gijntuig.Dit geschiede in de kelder.
Voor de verbouwing van Bascule(gewicht in kelder en kantelend op een as)naar Rolbasculebrug(electrisch) zag hij er uit als op http://www.denhelderactueel.nl/18/10/2009/112-willemsbrug/
Meer info over de basculebrug kan je vinden op de onderstaande link.Uit mijn hoofd blz 10 tot 15 en vanaf blz 60.Veel plezier.
http://www.scribd.com/doc/45588365/Kunstwerken-van-Waterstaat-naar-een-cultuurhistorische-inventarisatie-en-waardering-van-waterstaatsobjecten
Gertjan
11 mei 2011 at 16:11
Ik vind het wel een ruig ding, die brug met dat grote contra gewicht en dat deze open rolt, in plaats van om een as draait
Over die verhoogde rails aan de zijkanten rijden zeker de aandrijf motoren om de brug te openen. Eigenlijk is dit geen gewone basculebrug, maar een rolbasculebrug. In Antwerpen staan ook nog van deze bruggen met een ingewikkelde constructie en een enorm contra gewicht, lekker lomp en industrieel. De huidige brug is hier mee vergeleken maar een saai 13 in een dozijn geval, die zie je overal, niks mis mee en werkt goed, maar niet zo’n blikvanger om de stad binnen te rijden.
Hans Z.
11 mei 2011 at 19:24
Deze draaide ook om een as, maar die as ligt alleen anders dan bij andere basculebruggen. Altijd baas boven baas: natuurlijk zijn er grotere, maar toch had deze ook wel iets indrukwekkends, zag er in elk geval uit als iets waarvan je niet bang hoefde te zijn dat het zou wegwaaien.
kepo
11 mei 2011 at 20:01
@Hans,deze brug rolde een meter of 6 naar achter zoals Gertjan verwoord.Op de construktie(foto 2) waar je het hekwerk(leuning)ziet is de tandheugel bevestigd en in het middelpunt van de kwartcircel is het tandwiel(kast)met elektromotor bevestigd en rold dan naar achter.
Hans Z.
11 mei 2011 at 21:48
Het rollen (zoals ook de wielen van je fiets doen) is ook draaien om een as, maar om een as die zich voortbeweegt. Waarom is een bepaalde lijn bij het rollen de as? Omdat daarbij alle punten van het rollende mechanisme altijd dezelfde afstand tot die as houden. In het geval van de fiets is die as er echt, bij die rollende basculebrug is de as een denkbeeldige lijn die onzichtbaar een paar meter boven het wegdek zweeft, maar dat is dan, althans voor zeurpieten als ik, toch nog een as.
Hallo, zijn jullie nog wakker? Gertjan heeft natuurlijk gelijk als hij bedoelt dat er geen stilstaande materiële as is.
Overigens, voor wie van techniek houdt, zag ik weer eens, zijn bruggen fascinerende dingen, creatieve lui, die bruggenbouwers. Het is ook wel eens helemaal misgegaan met al te creatieve bruggen, maar waar gehakt wordt vallen spaanders.
Bob.
13 mei 2011 at 19:40
Ik heb het hier nog niemand zien noemen , maar het materiaal van de brug was SMEEDIJZER . In feite hetzelfde materiaal waar de Eifeltoren van gemaaklt is . Ook de Bonaire en de Schorpioen zijn van smeedijzeren platen gemaakt . Dat smeedijzer is altijd geklonken . Vanaf 1910 kwam het lassen in zwang met de opkomst van Gewalsd Hoogovenstaal .
Ed Schotman
14 mei 2011 at 07:02
Bij het zoeken naar het Aannemersbedrijf Kooyman uit Harlingen die de Basculebrug vervaardigd heeft gemaakt, kwam ik een website tegen met gereedschap hoe het klinken van de bruggen en van de schepen toen werd gedaan. http://www.debinnenvaart.nl/debinnenvaart/afbeeldingen/diverse/gereedschap-klinken.html
Ed Schotman
jan geervliet
14 mei 2011 at 11:07
Ed, Jan Cremer heeft in zijn boek “Ik Jan Cremer” een mooie verhandeling over het werken met een klinkhamer op een scheepswerf geschreven, nee er kwam geen sex aan te pas, maar het gaf wel aan dat rond 1960 een jongere niet thuis kon blijven zitten op kosten van de samenleving.Het is mooi weer in 010.
Ed Schotman
28 mei 2011 at 10:34
Bij het zoeken op internet op maritiemdigitaal kwam ik deze foto tegen van de Basculebrug uit een grijs verleden http://www.maritiemdigitaal.nl/index.cfm?event=search.getdetail&id=120029458 Ook voor de liefhebbers een pracht om te zien.
Ed Schotman
Wybe van der Wal
28 mei 2011 at 12:53
@ Ed: dit is geen basculebrug (ook al heeft iemand dat er wel bijgezet) maar een ophaalbrug.
Een basculebrug is een doorontwikkeling van de ophaalbrug waarbij de balans en het val samenvallen.
(De balans is het bovendeel van een ophaalbrug; het val is het brugdekdeel).
M.i. is deze foto ook op een andere plek genomen, aan de Buitenhaven. Dit is de brug over de Marinesluis?
@Cees Rondel: waarom zou deze brug geen Nieuwe Brug geheten mogen hebben? Het was een nieuwe brug. Wel was deze naam weinig diskriminerend, er zijn in Den Helder (en elders) meer bruggen met deze weinig oorspronkelijke naam geweest.
Deze brug was inderdaad van gesmeed staal. Er werd geklonken omdat bouten maken veel te duur was in die tijd. Bovendien heeft klinken inderdaad voordelen bij dyamische belasting (vliegtuigdelen worden nog steeds geklonken). Bovendien werd de brug in situ opgebouwd. Dat is onnauwkeuriger dan in de werkplaats. Ook dan heeft klinken voordelen t.o.v. bouten.
Ed Schotman
28 mei 2011 at 17:51
@Wybe van der Wal, Bedankt ook voor die ander mooie foto
Ed Schotman
Wybe van der Wal
28 mei 2011 at 19:55
Graag gedaan.
Ed doelt op deze foto die ik naar maritiemdigitaal.nl zond: http://www.maritiemdigitaal.nl/_resources/uploads/36298B97-BECC-D678-1092D5524AE4A59F.jpg
Ed Schotman
29 mei 2011 at 07:27
@Wybe van der Wal, Zeker, ik bedoel ook de door jou ingezonden foto en heb ook kunnen constateren dat hij onder de eerste afbeelding is geplaatst inclusief het commentaar die bezoekers mogen gegeven i.v.m. de foutieve benaming die voor deze brug er onder staat. Dus mijn complimenten hiervoor
@Kepo, Hij is bijzonder mooi dit plaatje en wat dwaalden mijn gedachten weer af naar vroeger. Hoe het eens was geweest
Ed Schotman
kepo
28 mei 2011 at 20:13
@Wybe van der Wal ,het is inderdaad de marine sluis(zeedoksluis)
http://www.maritiemdigitaal.nl/index.cfm?event=search.getdetail&id=120014767
Wybe van der Wal
29 mei 2011 at 14:06
Ik heb het niet meegemaakt, maar met de Marinesluis bedoel ik de Marine-schutsluis die tussen het Ankerpark en Buitenveld lag. De Zeedoksluis is een andere sluis.
Ook hier klopt de info bij de foto dus niet.