Den Helder – Over een week weten we hoe de nieuwe verhoudingen in de Helderse gemeenteraad er uitzien. De voorlopige uitslag wordt woensdagavond 3 maart bekendgemaakt, maar dan weten we alleen hoeveel zetels de partijen krijgen. Wie die zetels mogen innemen, wordt vrijdag 5 maart pas duidelijk. Dat is afhankelijk van de uitgebrachte voorkeurstemmen.
Eigenlijk is elke stem een voorkeurstem, want stemmers kiezen altijd een persoon op de lijst. De grote meerderheid stemt echter voor de lijsttrekker of een nummer twee, maar bij elke verkiezing zijn er toch ook nog veel kiezers die op iemand stemmen die beduidend lager op de lijst staat. Als genoeg mensen op dezelfde kandidaat stemmen, kan deze persoon toch in de raad komen, dankzij deze voorkeurstemmen. Het is dus niet zo dat als (bijvoorbeeld) het CDA zes zetels haalt, de nummers 1 tot en met 6 van de lijst automatisch plaatsnemen in de raad.
Om via voorkeurstemmen de raad te halen, moet een individuele kandidaat tenminste 25 procent van de kiesdeler halen. De kiesdeler is het aantal stemmen dat een partij nodig heeft voor 1 stoeltje in de raad en wordt berekend door het aantal geldig uitgebrachte stemmen te delen door het aantal plaatsen in de raad, voor Den Helder 31. In 2006 bedroeg de kiesdeler zodoende 710,55. Met 178 stemmen had je als kandidaat voldoende voorkeurstemmen verzameld.
Wettelijk gezien is het zo dat wie met voorkeurstemmen wordt gekozen, ook recht heeft op een plek in de gemeenteraad. Als een partij op basis van de kiesdeler recht heeft op 1 enkele raadszetel, en nummer vijf haalt de meeste stemmen, dan zou deze nummer vijf officieel gezien de raad in kunnen. Ook als de lijsttrekker ook voldoende voorkeurstemmen heeft gehaald (dit uiteraard op voorwaarde dat nummer vijf meer stemmen heeft gekregen). Dit was in 2006 bijvoorbeeld het geval bij KiesKees.nl. Lijsttrekker Kees Visser kreeg 274 stemmen en nummer tien op de lijst, Kees Schoemaker, kreeg er 370. Binnen de fractie is toen besloten dat toch Visser raadslid zou worden.
Geen verplichting
Dat laatste is dus mogelijk; een kandidaat die voldoende voorkeurstemmen krijgt, heeft recht op een plekje in de raad, maar het is geen verplichting. Een fractie kan, in goed overleg met de kandidaat, besluiten de zetels anders in te vullen. De Stadspartij deed dit bijvoorbeeld in 2006, toen Koos van Dongen en Mirjam Don de meeste stemmen kregen, maar Pieter Bakker de plaats innam van Don. In het geval dat de fractie iemand anders wil, maar de kandidaat vasthoudt aan zijn/haar zetel, wint de gekozen kandidaat het. Je wordt in Nederland namelijk als persoon gekozen en die stemmen zijn niet overdraagbaar. Vandaar dat als iemand na de verkiezingen besluit zich af te scheiden van een partij, hij/zij zelf verder kan en de partij die zetel(s) verliest.
Bij de verkiezingen van 2006 wisten in totaal 23 kandidaten voldoende voorkeurstemmen te halen, waarbij zes van de VVD. Niet al deze personen kwamen echter in de raad, of omdat de fractie anders besloot of omdat de partij onvoldoende stemmen had gekregen voor meerdere zetels.
De top 5 van de kandidaten met de meeste voorkeursstemmen in 2006:
| Plaats | Aantal stemmen 2006 | Naam kandidaat | Partij |
|---|---|---|---|
| 1 | 3207 | Theo Rijnten | PvdA |
| 2 | 2013 | Wiltrude Turnhout-van den Bosch | CDA |
| 3 | 1385 | Freek Bellinga | VVD |
| 4 | 1330 | Rachel Post | SP |
| 5 | 1015 | Jan Roelofsen | VVD |
Gelieve rekening te houden met de volgende richtlijnen:
Lees de volledige voorwaarden voor het reageren op
http://www.denhelderactueel.nl/info/reageren/
Reacties die niet voldoen aan deze voorwaarden, kunnen worden gewist door de redactie. Personen die zich herhaaldelijk niet aan de regels houden, kunnen worden uitgesloten van de mogelijkheid tot reageren.
Een eigen afbeelding bij uw reactie? Kijk voor informatie op http://nl.gravatar.com
nu.nl – Algemeen
Ed Schotman
24 februari 2010 at 09:01
Voorkeurstemmen is leuk, maar een verdubbeling van het aantal zetels is nog veel leuker. Dat is naar mijn weten veel belangrijker en daar ga je voor.
Ed Schotman
kitty
24 februari 2010 at 10:17
als ik t zo lees ken er dus goed gesjoemeld worden, of van te voren af spraken gemaakt worden, bv klaassie is symphatiek en gelieft maar henkie niet, iedereen stemt op klaassie en die trekt zich terug en dan word t nog henkie,
Nu heb ik trouwens wel 1 vraag: kennen ze hier in de gemeente ook zeggen van ik wil niet met die of die samen in de raad?
ik denk nu ff terug met de landelijke verkiezingen toen had marijnense dik gewonnen maar balkenende wou niet samen met hem door 1 deur dus hele marijnese was verdwenen, ken zoiets ook met de gemeentelijke verkiezingen?
Wybe van der Wal
24 februari 2010 at 11:31
@ Kitty:
1. sjoemelen: zoals je beschrijft kan het. Zie de ‘sjoemelende’ Stadspartij resp. kieskees.nl in 2006 in het artikel
2. nee dat kan niet. Of iemand moet om die reden weigeren zijn/haar zetel in te nemen.
3. je verwart hier de Tweede Kamer (door ons gekozen) en de regering (door het parlement geaccepteerd; formeel door de koning(in) benoemd). Balkenende wilde niet met de SP een regering vormen.
Pieter Bakker
24 februari 2010 at 14:46
Dit, heeft niets met “sjoemelen” van een partij te maken. Wybe. Gewoon eigen keuze en verantwoordelijkheid van de persoon om een zetel te accepteren of niet.
Wybe van der Wal
25 februari 2010 at 00:36
Het staat tussen aanhalingstekens Pieter. KItty noemde de gebeurtenissen uit het artikel sjoemelen, daar refereer ik aan.
Overigens was het niet netjes natuurlijk van de Stadspartijfraktie om zo vlot na de verkiezingen de volgorde te wijzigen, ook al mag het formeel wel. Dus feitelijk heeft Kitty gelijk. Mirjam Don had haar zetel in moeten nemen. Nu zijn haar kiezers belazerd.
Pieter Bakker
25 februari 2010 at 12:07
Wybe er staat, je stemt op een persoon, wat heeft de fractie of de partij hier dan mee te maken. Een partij kan hier niet voor verantwoordelijk voor gesteld worden. Het gebeurt, het overkomt je gewoon omdat je op persoonlijke titel gekozen word. Dan ook op persoonlijke redenen, de zetel weigert of aanvaard.
Wybe, maar hopen dat het nu minder gebeurt.
Wybe van der Wal
26 februari 2010 at 13:08
De partij heeft haar op die plaats gezet.
Blijkbaar is er vantevoren onvoldoende met Mirjam Don gesproken over de konsekwenties van e.e.a.
Jullie wilden met haar pronken.
Als zij dan direkt na de verkiezingen wegloopt voor haar verantwoordelijkheden, ben je daar als partij ook mede-verantwoordelijk voor.
(Tenij er een nieuw onverwacht feit is ontstaan, zoals ziekte, e.d.).
Dat Pieter nu ontkent dat zijn Stadspartij enige verantwoordelijkheid heeft voor het gedrag van haar kandidaten, tekent zijn opportunisme.
Wel willen profiteren voor de verkiezingen van de kwaliteiten van de (door de partij zelf gekozen) kandidaten en daarna zeggen dat je er niks aan kunt doen als zij verzaken. Dat is wel erg goedkoop en doorzichtig Pieter.