Black Swan

Den Helder / recensie – Vorige maand vond in Los Angeles de jaarlijkse verdeling van de goudkleurige beeldjes plaats. Voorafgaande aan die uitreiking wordt er meestal volop gespeculeerd wie wat gaat winnen, maar er is ook altijd gebleken dat niets zo onvoorspelbaar is als de jury van de Academy.

Toch was er dit jaar één categorie waarin een gedoodverfde winnaar zat, namelijk die van de beste vrouwelijke hoofdrol. Deze werd unaniem door pers en publiek toegeschreven aan Natalie Portman en als je Black Swan hebt beleefd, want deze film is een beleving, dan begrijp je dat helemaal. Portman was al een actrice van formaat, maar stijgt met haar invulling van deze rol boven zichzelf uit, een topprestatie.

Het is hard werken bij het balletcorps, maar Nina Sayers (Portman) heeft het er graag voor over, gedreven als zij is, om de top te bereiken. De solistenrol is het doel en nu choreograaf Thomas Leroy (Cassel) heeft aangekondigd dat ‘soliste op leeftijd’ Beth een stapje terug zal doen, ligt de weg open voor iemand anders. De balletklassieker Het Zwanenmeer is de volgende productie en Nina snakt naar de hoofdrol, maar struikelt ook over haar eigen onzekerheden die weer hun oorzaak vinden in haar drang naar perfectie. En dan is daar ook nog de overheersende moeder (Hershey), met op het voetstuk haar kind die ze naar de top wil helpen en tegelijk ook klein wil houden. Nina slaapt dan ook in een mierzoete meisjeskamer met knuffels en een speeldoos… waarop een ballerina prijkt.

Duistere kant
De choreograaf twijfelt niet over Nina’s techniek, ze is de meest toegewijde danser van het gezelschap, maar wel over de emotionele volwassenheid. Als ze danst ziet hij een mooi, angstig, fragiel wezen oftewel de witte zwaan. Het stuk heeft echter een dubbelrol en waar is haar duistere kant die de zwarte zwaan gestalte moet geven? Als Nina tot haar eigen verrassing de hoofdrol krijgt toebedeeld is ze inmiddels op de grens van werkelijkheid en waanzin terecht gekomen.

De film brengt naast de ballerina ook de toeschouwer in verwarring en neemt je mee in een onwerkelijke wereld. Wat is er gaande, wat is echt en wat is fantasie… de melodramatische ontwikkelingen voeren naar een zinderend eindspektakel in beeld en geluid. De kippenvel komt vanzelf!

In eerste instantie verbaasde mij de leeftijdsgrens van 16 jaar voor een film waarvan ik het idee had dat deze in de categorie drama zou thuis horen. We hebben hier echter van doen met een thriller die overgoten is door een dikke saus van horror, tragiek en seksuele ingrediënten. Niet iets dat je nu direct bij een film over een balletgezelschap zou verwachten, maar wat wel meesterlijk uitpakt. Regisseur Darren Aronofsky heeft verder gebruik gemaakt van een crew waar hij zich vertrouwd mee voelt en die weten wat de bedoeling is. Het camerawerk was in handen van Matthew Libatique, waar hij meer films mee schoot, en de muzikale omlijsting werd verzorgd door zijn huiscomponist Clint Mansell.

Sprookje
Zoals ik al aangaf heeft Portman heel terecht de Oscar in ontvangst mogen nemen, want zij draagt de film door haar manier van spelen, inclusief de stomende vrijpartij met tegenspeelster Mila Kunis. Die was zo levensecht dat je bijna zou geloven dat Natalie Portman lesbisch van aard is. Een vergissing, net zoals het vooroordeel dat alle mannelijke balletdansers homoseksueel zouden zijn. Inmiddels heeft choreograaf en filmdanspartner Benjamin Millepied Natalie bezwangerd en vormen ze een setje. Dus buiten de bizarre psycho thriller eindigt hun leven in de realiteit alsnog in een sprookje. Eind goed, al goed. Zucht…

Regie: Darren Aronofsky
Met: Natalie Portman, Mila Kunis, Vincent Cassel. Barbara Hershey, Benjamin Millepied
Leeftijd: 16 jaar

• Share

Geschreven door: Jo de Jong

Jo is opgegroeid in Den Helder en verzorgt sinds 2008 de filmrecensies voor Den Helder Actueel. Verder is zij incidenteel actief als verslaggever. Reizen is haar grootste passie, zie ook haar eigen website!

Website - Facebook - Hyves - Meer artikelen - E-mail